Doorgaan naar hoofdcontent

Lotte in Weimar van Thomas Mann: gebaseerd op de twee Charlottes van Goethe?


Was ik in het Goethe-museum in Düsseldorf, waar ik een vitrine bewonderde met onder meer twee silhouetten van Charlotte von Stein, (1743-1827), en Goethe, (1749-1832). Charlotte, geb. von Schardt en gehuwd met Von Stein, was hofdame aan het hertogelijke hof van Weimar. In die hoedanigheid - zelf was ze van lagere adel - onderhield ze een persoonlijke vriendschap met hertogin von Hessen-Darmstadt. Goethe, als staatsman maar ook als wetenschapper, toneelschrijver, filosoof, dichter, romanschrijver en natuurvorser in Weimar nauw verbonden aan het hof aldaar, raakte diep van deze Charlotte onder de indruk. De twee leerden elkaar in 1775 kennen. Charlotte was toen 32 en moeder van een aardige schare kinderen, Goethe was 26.


Men kan rustig stellen dat de twee een geheime verhouding begonnen. En opnieuw was dit voor Goethe een onmogelijke, onbereikbare liefde, want Charlotte was immers getrouwd. Drie jaar daarvoor beleefde Goethe een andere onmogelijke liefde: die voor Charlotte Buff-Kestner. Ze was negentien en verloofd. In de achttiende eeuw was het verbreken van een verloving not done - het stond gelijk aan echtbreuk. De wanhoop vanwege deze onmogelijke liefde - volgens de overlevering waren er heftige scènes tussen Charlotte Buff en Goethe, met als uitkomst dat Goethe zich terughoudender moest opstellen - leidde tot de bestseller Die Leiden des jungen Werthers, waarvan de eerste druk in 1774 verscheen.


Een briefje van Goethe aan Charlotte von Stein


Er waren dus twee Charlottes belangrijk geweest in het leven van Goethe en allebei gingen ze de geschiedenis in als zijn grote liefdes. Boeiend is nu dat er in 1816 in Weimar een ontmoeting is geweest tussen Charlotte Buff-Kestner en Goethe. Charlotte Kestner was 63 en al 16 jaar weduwe, moeder van acht zonen en vier dochters. Goethe was 67, hoogbejaard voor begrippen in die tijd. Ze moet een flauwe afschaduwing zijn geweest van de muze die ze ooit voor Goethe was...(bronnen o.m. Wikipedia/Fembio)

Ruim een eeuw later liet Thomas Mann zich inspireren door de liefde tussen Charlotte Buff-Kestner en Goethe. In 1939 verscheen van hem Lotte in Weimar en het verhaal draait rond de latere ontmoeting in 1816, als Charlotte, een drieënzestigjarige weduwe op leeftijd, in Weimar arriveert. Ze is beroemder vanwege de rol die ze toebedeeld kreeg in de Werther, dan om haarzelf of haar vriendschap met Goethe, die overigens nog maar flauwtjes in haar is geïnteresseerd.


 

(Afbeelding boven: eerste druk van Lotte in Weimar bij Fischer Verlag, toen in Stockholm gevestigd. Afbeelding daaronder naar de nieuwe vertaling uit 2016 door Frank Schuitemaker, op basis van die van Tinke Davids)

Thomas Mann, die 64 jaar oud was toen zijn Lotte in Weimar verscheen, was ongetwijfeld geïnteresseerd in de vraag wat tijd doet met een mens: daar waar ooit hartstochten hoog opvlamden en zelfs konden leiden tot zelfmoord - deed de tijd alle emoties verflauwen. Maar ook moet Thomas Mann geweten hebben van de twee Charlottes in het leven van Goethe. En misschien maakte hij van deze twee één personage, waarbij hij zich afvroeg of de Charlottes van Goethe zijn hartstocht nog wel zouden hebben gewekt als ze wél bereikbaar waren geweest, als hij met andere woorden met een van de twee had kunnen trouwen. En zo maakte hij de cirkel rond van het thema in Die Leiden des jungen Werthers...


Er werd zelfs speciaal servies gemaakt, geïnspireerd op het beroemde boek van Goethe...


Portret van Goethe uit 1828 door Joseph Karl Stieler



  Goethe museum in Düsseldorf

Populaire posts van deze blog

Nieuwsbrief december

December is de maand voor de overzichten, de balansen, de lijstjes en de voornemens...een terugkijken en het formuleren van wensen voor de toekomst, met de blik vooruit.

Op boekengebied was het een vol, warm en productief jaar met bijzondere gebeurtenissen.

In maart verscheen de monografie Thomas Mann en de Pringsheims, het paleis in de Arcisstrasse. Het boek werd feestelijk gepresenteerd bij Van Stockum boekhandel in Leiden en kort daarop was er ook een lezing bij BplusC (boeken & cultuur) - de Leidse vestiging van de bibliotheek in de Nieuwstraat. Beide evenementen werden goed bezocht, waardoor het boek mooi ten doop werd gehouden.







Foto's: aankondiging bij Van Stockum, de etalage, Mann boekentafel waaruit de nog zeer levende belangstelling voor Mann literatuur blijkt, lezing in het oudste keldergewelf van Leiden...aankondiging lezing bij BplusC - bibliotheek







In de bibliotheek Nieuwstraat Leiden, BplusC

Iets heel anders was in de zomer het verschijnen van een aangevulde druk van h…

Bijzondere ontmoetingen in Berlijn

Berlijn: 18 november herdenkingen 110e geboortejaar Klaus Mann door Klaus Mann Initiative Berlin 






De 18e november begon met een theatervoorstelling op basis van 'Der Wendepunkt' - The turning point - de autobiografie van Klaus Mann uit 1942. Na de voorstelling nam ik deel aan een nagesprek met de auteur/regisseuse Maria Trautmann, de acteur en musicus, de vice-voorzitter van het Klaus Mann genootschap en het publiek.






(foto's: Frank Träger)






Naast alle evenementen werd er in het homomuseum in Berlijn een grote en veelzijdige expositie ingericht met o.m. bijzonder fotomateriaal en zeldzame, antiquarische boekomslagen.








In Potsdam - Babelsberg was er een ontmoeting met dr. Fredric Kroll, de nestor van Klaus Mann initiative Berlin e.V. Op de foto de voorzitter Frank Träger en twee andere leden van het genootschap.



v.l.n.r: Michael Müller-Scheffler - literatuurminnend lid - Frank Träger - voorzitter Klaus Mann Initiative - de auteur Steffen Marciniak - dr. Fredric Kroll. (foto: …

Mooie herfst - highlights: Haagse Bos, Eline Vere, Bühne en meer...

Dit jaar levert de herfst schitterende plaatjes op, zoals boven, in het Haagse Bos. Onontkoombaar meteen: Haagse sferen, de verwevenheid van de geschiedenis van de stad met dit bos...en dan kom je ook weer even uit op Couperus: Eline Vere, zijn debuutroman uit 1898. In Den Haag is melancholie nooit ver weg... zoals wandelend op het statige Voorhout...




Terug naar hedendaagse sferen was op 29 oktober de druk bezochte en zeer geanimeerde presentatie van het najaarsnummer van Bühne, het literair-culturele tijdschrift van Aspekt. Auteursoptredens, alles gepresenteerd door Bert van Galen, bekend van AmsterdamFM. In dit zevende Bühne-nummer een essay van mijn hand, nog over de RAF. 



Selfie van de Bühne-auteurs tussen publiek door Janice Deul, (uiterst links op de foto), fashionactiviste, co-auteur van 'The little black hair book' - pleidooi voor krul en kroes - ze kwam met een inspirerende bijdrage over een Selfie als bindende factor van betekenis in de huidige tijd.


(Haagse Bos 189…

Tussentijd in museum Voorlinden

'Tegenover de lineaire kloktijd staat de niet meetbare innerlijke tijd. Hier doen de momenten zich voor dat je niet meer weet hoe laat het is, dat je kunt dagdromen, dat je openstaat voor het onverwachte. Alleen in deze 'staat van zijn' is ruimte voor creativiteit. Het 'nieuwe' onstaat in de tussentijd.' ( Joke J. Hermsen bij de expositie 'Tussentijd' in museum Voorlinden)


(Sabrina Mezzaqui - La Divina Commedia )

Was ik met Corina Engelbrecht op een mooie augustuszondag in Voorlinden en dat viel niet tegen - een feest voor oog, hart en ziel.


(Herman de Vries - monumenta lamiae - v.l.n.r. Blauwe Monnikskap, Moederkoorn, Wolfskers en Valeriaan - geneeskrachtige, maar ook giftige planten....)


Het landschap wordt één met de zalen binnen


'Bij de lichtval' auteur/journaliste en goede collega/vriendin Corina Engelbrecht


(Arturo Hernández Alcázar - Black Kites )



(Ron Mueck Couple under an Umbrella )


Uit de expositie van Rodney Graham 'That's not…